دایناسور

ديرين شناسان در تازه‌ترين اكتشاف علمي خود دريافته‌اند كه برخلاف آنچه در گذشته تصور مي‌كرده‌اند بزرگترين دايناسور گوشتخوار، نه دايناسور موسوم به تي ركس بوده، و نه دايناسورهاي گوشتخوار ديگري كه تا حدودي از تي ركس بزرگتر يا كوچكتر بوده‌اند.

بر اساس اين كشف جد اعلاي همه اين دايناسورهاي گوشتخوار، دايناسور عظيم الجثه‌اي بوده كه ابعاد بدنش به مراتب بزرگتر از تي ركس و ديگر دايناسورهاي گوشتخوار بوده است.

دايناسور تازه كشف شده كه آرواره‌اي دراز و پشتي قوز كرده دارد اسپينوسوروس ‪ Spinosaurus‬نامگذاري شده‌است.

بررسي فسيلهاي مربوط به اين دايناسور نشان مي‌دهد طول بدن اين جانور به ‪ ۱۷‬متر بالغ مي‌شده و دستهاي آن به مراتب قدرتمندتر و بلندتر از دستهاي اخلافش نظير تي ركس بوده است.

تا ده سال پيش ديرين شناسان بر اين باور بودند كه تي ركس بزرگترين دايناسور گوشتخوار بوده‌است.از ميان ‪ ۳۰‬نمونه فسيل اين دايناسور كه تاكنون كشف شده بزرگترين آن كه در موزه تاريخ طبيعي شيكاگو نگاهداري مي‌شود ‪۱۲/۸‬ متر طول دارد و محاسبات نشان مي‌دهد كه وزن بدن آن به ‪ ۶/۴‬تن مي‌رسد. اين دايناسور در حدود ‪ ۶۷‬ميليون سال قبل مي‌زيسته.

چند سال قبل ديرين شناسان به نمونه‌اي از يك دايناسور گوشتخوار برخورد كردند كه از تي‌ركس‌ها بزرگتر بودند. براي اين دايناسورها نام
“جيگانتوسوروس” انتخاب شد و بازسازي فسيلهاي برجاي مانده از اين نوع جديد نشان داد كه طول قامت آنها به ‪ ۱۳/۷‬متر بالغ مي‌شده است.

اين نوع دايناسورها ‪ ۱۰۰‬ميليون سال قبل در آمريكاي جنوبي زندگي مي‌كردند.

همزمان با اين نوع دايناسورها دو نوع دايناسور گوشتخوار ديگر در دو قاره ديگر حضور داشتند. دايناسوري كه اندكي كوچكتر بود موسوم به كاركارودانتو سوروس در آفريقا زندگي مي‌كرد و دايناسور ديگري به نام آكناتوسوروس كه در آمريكاي شمالي مي‌زيست.

اين هر سه دايناسور از اخلاف دايناسوري موسوم به آلوسوروس بوده‌اند كه بين ‪ ۹‬تا ‪ ۱۲‬متر طول داشت و حدود ‪ ۱۵۰‬ميليون سال قبل در آمريكاي شمالي زندگي مي‌كرد.

اما اسپينوسوروس جد اعلاي همه اين دايناسورها به شمار مي‌آيد. نخستين نمونه‌هاي فسيل اين جانور در سال ‪ ۱۹۱۲‬به وسيله يك ديرين شناس آلماني به نام ارنست استرومر كشف شد.

اين محقق نشان داد كه اين دايناسور پوزه‌اي دراز و بر روي ستون فقراتش تيغه‌هاي بلند استخواني قرار داشته است. اما همه تحقيقات جامع اين پژوهشگر كه در موزه مونيخ نگاهداري مي‌شد در هنگام بمباران اين شهر به وسيله متفقين در سال ‪ ۱۹۴۴‬به كلي نابود شد.

از آن زمان تاكنون همه آنچه كه در مورد دايناسورها كشف شده مربوط به دايناسورهاي كوچكتر بوده و در مواردي نيز نمونه‌هاي پراكنده‌اي از استخوانهاي اسپينوسوروس نيز به دست آمده است.

اما اكنون بررسي دوباره دو استخوان برجاي مانده از اسپينوسوروس مشخص ساخته كه نتايجي كه در گذشته در مورد اين دايناسور به دست آمده بود دقيق بوده است.

به نوشته هفته نامه علمي نيو ساينتيست كريستانو دال ساسو از موزه تاريخ طبيعي ميلان در ايتاليا و همكارانش پوزه‌اي را كه از يك كلكسيون دار ايتاليايي خريداري شده بود به همراه يك استخوان ديگر كه دانشگاه شيكاگو آن را تهيه كرده بود اما نتوانسته بود جانوري را كه استخوان به آن تعلق داشته مشخص سازد مورد بررسي قرار دادند مشخص ساختند كه پوزه ‪ ۹۹‬سانتيمتري متعلق به جمجمه‌اي به طول ‪ ۱/۷۵‬متر بوده است و خود جمجمه به دايناسوري به طول ‪ ۱۷‬متر و وزن بين ‪ ۷‬تا ‪ ۹‬تن تعلق داشته است.

اسپينوسوروس همراه با كاركارودانتو سوروس در حدود ‪ ۱۰۰‬ميليون سال قبل در آفريقا زندگي مي‌كرده و همانند تي ركس و جياگونتوسوروس بر روي دو پا حركت مي‌كرده است. پرندگان كنوني از اخلاف همين دايناسورها هستند.

اما به اعتقاد دال ساسو، اسپينوسوروس‌ها دهاني شبيه سوسمارها داشته‌اند و شكار را با حركت اره‌اي دندانهاي خود از پا در مي‌آورده‌اند. شواهد موجود حكايت از آن دارد كه اين دايناسورها بيشتر از ماهيها تغذيه مي‌كرده‌اند و بازوهاي اين دايناسورها از قدرت كافي براي شكار كردن برخوردار بوده است.

اين ويژگيها با ويژگيهاي تي ركس و جياگونتوسوروس تفاوت دارد.

دستهاي اين دو دايناسور كوچك بود. دندانهاي تي ركس نيز به جاي حركت اره مانند به صورت پتك وار و پرسي شكار را بين دندان و فك خرد مي‌كرده است.

جياگونتو سوروسها داراي جمجمه كشيده‌تري بوده‌اند و دندانه‌هاي تيغه مانند آنها گوشت شكار را قطعه قطعه مي‌كرده است. لمات کليدی: علمی